Święta Jadwiga

 

 

 

 Święta  Jadwiga  

         Niemka, XII wiek, żona księcia śląskiego Henryka Brodatego. Pomagała mężowi w rządach. Założyła dla cysterek klasztor w Trzebnicy, promieniował on życiem religijnym, stając się macierzą nowych klasztorów. Ciężko przeżywała nieszczęścia rodzinne, utratę dzieci a nade wszystko śmierć syna Henryka Pobożnego w bitwie pod Legnicą. W ostatnich latach życia słynęła z uczynków miłosierdzia i umartwień. Święta Jadwiga jest związana z rodziną świętych i błogosławionych. Siostra Gertruda była matką św. Elżbiety Węgierskiej i Beli IV, króla Węgier, który był ojcem św. Małgorzaty Węgierskiej, św. Kingi i bł. Jolanty. Kanonizowana w 1267 roku.

 Patronka narzeczonych, małżeństw i rodzin. Patronka pojednania między narodami (Niemcy i Polacy), szczególna patronka wyboru papieża Jana Pawła II. Pomaga w budowie kościołów.

Święta Jadwiga Śląska należy do najpopularniejszych Świętych w Polsce, szczególnie na Śląsku. Centrum kultu stanowi Trzebnica.

Zaraz po jej śmierci zaczęły napływać pielgrzymki do jej grobu, gdyż była powszechnie uważana za świętą. Zaczęto spisywać łaski za jej wstawiennictwem otrzymane. W latach 1262 - 1264 przeprowadzono na żądanie Stolicy Apostolskiej badania kanoniczne w Trzebnicy i we Wrocławiu. O kanonizację zabiegał także papież Urban IV, który jako legat papieski w latach 1248-1249 był trzy razy we Wrocławiu. Przedwczesna jednak śmierć nie pozwoliła mu procesu dokończyć. Do chwały świętych wyniósł Jadwigę dopiero następca Urbana IV, papież Klemens IV, w Viterbo, w kościele dominikanów, dnia 26 marca 1267 roku. Na tę pamiątkę umieszczono w tymże kościele tablicę z napisem: W świątyni tej została Jadwiga, księżna polska, przyjęta uroczyście w poczet świętych w roku 1267 przez Klemensa IV, tu pochowanego. Jej święto przypada 15 października.

Z okazji kanonizacji św. Jadwigi otwarto jej grób w obecności króla Czech, Ottokara II, biskupa Wrocławia, Władysława, oraz rodziny i wnuków świętej. 25 sierpnia tegoż roku przeniesiono relikwie świętej do kaplicy św. Piotra.

Pierwsza kaplica ku czci św. Jadwigi powstała we Wrocławiu w kościele św. Klary. Wystawiła ją synowa św. Jadwigi, Anna, już w roku 1257. W roku 1269 w Trzebnicy powstaje kaplica św. Jadwigi, w której umieszczono jej grobowiec. Dzisiaj grób św. Jadwigi w kościele trzebnickim należy do najokazalszych, jakie mają święci Pańscy.

Na Śląsku w pierwszym rzędzie do szerzenia kultu św. Jadwigi czuło się zobowiązane opactwo sióstr cysterek w Trzebnicy. Już w roku kanonizacji (1267) kapituła generalna cystersów postanowiła, że mniszki trzebnickie będą odmawiały osobne oficjum o św. Jadwidze. W dwa lata później, w 1269 roku, kapituła generalna rozszerzyła ten obowiązek na wszystkie klasztory cystersów w Polsce.

W klasztorze augustianów w Żaganiu od 1360 roku modlono się do św. Jadwigi. Była też czczona jako patronka bożogrobowców w Krakowie, gdzie w drugiej połowie XIV wieku założono szpital z kościołem pod Jej wezwaniem.

Z początku XIV wieku pochodzą pierwsze żywoty św. Jadwigi.

W 1504 roku we Wrocławiu ukazał się pierwszy drukowany życiorys Świętej, zamieszczono w nim 69 drzeworytów. W 1344 roku diecezja wrocławska, przodująca w oddawaniu czci św. Jadwidze, postanawia na synodzie wprowadzić u siebie święto świętej Jadwigi jako nakazane. Obchodzono je na Śląsku z oktawą do roku 1772.

Kult św. Jadwigi przyjął się też na ziemi lubuskiej, gdzie kolejnymi władcami byli mąż, syn i wnuk kanonizowanej Księżnej. Na Mazowszu obchodzono dzień św. Jadwigi od XV wieku.

Wnet też kult św. Jadwigi przekroczył granice Polski, między innymi dzięki biskupom z rodu Piastów, czego dowodem są współczesne księgi liturgiczne oraz brewiarze. W średniowieczu kult św. Jadwigi rozszerzył się na całą Europę środkową, od Polski aż po Antwerpię, a na południu do Trydentu i Węgier, co można poświadczyć wieloma dowodami. Jej święto znalazło się w kalendarzu bardzo wielu diecezji. Święta Jadwiga doznawała czci w 26 hymnach brewiarzowych; niektóre z nich wymieniają nazwy krajów, gdzie doznaje szczególnej czci, jak: Polska, Śląsk, Niemcy, Francja.

Na prośbę króla polskiego, Jana III Sobieskiego, papież bł. Innocenty Xl (1676 - 1689) wprowadził w dniu 17 września 1680 roku kult św. Jadwigi do całego Kościoła. Dla uczczenia tego faktu, ówczesna ksieni trzebnicka - Krystyna z Wierzbna Pawłowska, kazała wykonać - istniejący do dziś - monumentalny sarkofag św. Jadwigi z krzeszowskiego marmuru z alabastrowym posągiem Świętej. Ona również rozpoczęła przebudowę kościoła klasztornego w stylu barokowym, ukończoną przez jej następczynie.

W 1706 roku papież Klemens Xl (1700 - 1721) na prośbę Marii Kazimiery, wdowy po Janie Sobieskim, polecił kapłanom odmawiającym brewiarz rzymski dodać w dniu 17 października oficjum z własną oracją o św. Jadwidze.

Renesans kultu św. Jadwigi jako patronki Polski a zwłaszcza Śląska nastąpił w XIX wieku, podczas wzmożonej germanizacji zaboru pruskiego, powszechne było w tamtym czasie imię Jadwiga. Ożywienie kultu po II wojnie światowej związane było z powrotem Śląska do Polski.

Kult św. Jadwigi Śląskiej trwa nieprzerwanie do czasów obecnych, główne sanktuarium jest w Trzebnicy.

W roku 1975 odbyły się uroczyste obchody 800-lecia urodzin św. Jadwigi Śląskiej. Rok urodzin Świętej nie jest pewny. Dzisiaj się raczej przyjmuje, że św. Jadwiga mogła przyjść na świat w latach 1178/1180. W roku 1967 były wielkie uroczystości z udziałem 30 biskupów polskich, związane z obchodem 700-lecia jej kanonizacji.

W dzień św. Jadwigi (16 października 1978 roku) został wybrany papieżem Jan Paweł II. Dlatego Episkopat Polski zarządził, aby w całym kraju dnia 16 każdego miesiąca odbywały się szczególne modły za Ojca świętego. W roku 1979, w rocznicę swojego wyboru, papież podarował do bazyliki trzebnickiej kielich mszalny i świecę paschalną. Uważa się św. Jadwigę za patronkę pontyfikatu Jana Pawła II. W homilii we Wrocławiu, 21 czerwca 1983 roku, papież wskazał na Jadwigę jako na wzór kobiety.

O popularności imienia Jadwiga świadczą znane przysłowia z dniem jej święta związane:

         Mała Jadwiga - a zboże dźwiga.

         Do św. Jadwigi pozbieraj: jabłka, orzechy, figi.

         Kto sieje na św. Jadwigę - ten zbiera figę.

Od dnia św. Jadwigi zaczynano w Polsce palenie w piecach. Stąd powstało nawet przysłowie: „Święta Jadwiga szczapy dźwiga”.

Legendy o św. Jadwidze zapisały współczesne Jadwidze źródła, inne notowali pisarze XVII w., szczególnie z zakonu cystersów, lub lokalne kroniki miast i kościołów utrwaliły ustne podania krążące wśród ludu. Wiekowe drzewa udzielały księżnej cienia, wiele źródeł wytrysnęło na jej modlitwę i posiada moc uzdrawiającą. Wiele kamieni przydrożnych zachowało ślady jej stopy, dłoni czy laski. Na omszałej płycie bazaltowej siedziała wraz z mężem planując budowę kościoła w Żaganiu (ZG). Inne kamienie służyły jej za stół do żywienia ubogich.

Liczne kościoły, mieniące Jadwigę swą fundatorką, mają własne podania:

-         Trzebnica - wotum za uleczenie J. z trądu,

-         Nowogród Bobrzański (ZG) - miejsce gdzie upadł jej welon znaczący miejsce kościoła,

-         Legnica - miejsce znalezienia ciała syna,

-         Bukowiec (Le) - woda źródła po wrzuceniu pierścienia św. Jadwigi stała się orzeźwiająca i lecznicza.

-         Oborniki (Po), Pszczyna (Kt), Mnichowice (Kl) - to miejsca postoju w podróży do Płocka lub Krakowa czy też ośrodki ratowania biedoty podczas najazdu tatarskiego.

-         Na rozkaz Świętej cofają się fale powodziowe Odry, opuszcza stawy dzikie ptactwo, znikają żmije, gady, szczury i inne szkodniki.

-         Wędrowny motyw o śpiącym wojsku znany w wielu krajach (Morawy) połączyła fantazja ludowa z osobą św. Jadwigi; są to albo niedobitki wojska jej syna, albo rycerzy spod Legnicy, których litościwa księżna uśpiła pod ziemią w różnych miejscach Śląska.

-         Można przytoczyć legendę o „Armii św. Jadwigi” z Rozbarku (Gl). Jeszcze na początku XIX wieku stała na górze piaskowej zaraz za Rozbarkiem przy szybie kopalni mała, biała kapliczka. Na wzgórzu tym w pobliżu owej kopalni znaleziono nieprawdopodobnie wielkie ilości broni. Podanie niesie, że były to szczątki „armii św. Jadwigi”. Ta armia jeszcze dotąd spoczywa i czeka, by się przebudzić i ruszyć na nowe wyprawy. Wtedy zwycięży i zaofiaruje światu pokój.

-         Pastuch pewien, który pasł w pobliżu kapliczki kozy, miał szczęście widzieć tę armię. W pewnej chwili otworzyła się przed nim tajemnicza brama, wszedł do olbrzymiego miejsca i tam zdumiony ujrzał nieprzeliczoną liczbę żołnierzy, koni i zbroi. W samym środku stała św. Jadwiga. Rycerze pytali chłopca: ”Czy już czas?” Ten zaskoczony nie wiedział co odpowiedzieć, powiedział: „Nie”. Chłopak wycofał się i biegiem za bramę, by to pokazać towarzyszom swoim. Ale już brama się za nim zatrzasnęła gdy ją opuścił i nigdy jej nie odnalazł.

-         Pewien kowal miał kilka świń. Zdziwiło go, że od pewnego czasu nie brały pokarmu jaki im dawał a rosły i przybierały na wadze. Zauważył, że świnie każdego południa w porze obiadowej gdzieś wychodzą. Poszedł za nimi. Zauważył, jak stanęły pod pagórkiem, ten się przed nimi otworzył, potem zamknął. Po pewnym czasie wyszły nakarmione i syte. Tak to doświadczył sam, jak armia św. Jadwigi karmiła jego świnie.

Jednym z przejawów kultu św. Jadwigi i wiary w jej wstawiennictwo było używanie po szpitalach i klasztorach „kubków - pucharów św. Jadwigi”. Podawano w nich napój chorym, zwłaszcza w dniu św. Jadwigi, z wiarą, że przyniosą im ulgę w cierpieniu. Z zachowanych kilku pucharów na ziemiach polskich 3 z nich pochodzące z XI - XIII wieku mogły należeć do kosztowności Świętej. Kubki takie w złotych i srebrnych, artystycznych, cennych oprawach z XVI - XVII w. świadczą o pietyzmie, z jakim się do nich odnoszono jako do rzeczywistych po niej pamiątek.

Jeszcze w XIX wieku w górzystych okolicach Śląska stosowano na rany „balsam św. Jadwigi”, sporządzony z ziół leczniczych według przepisów Księżnej, jak to głosiła tradycja ludowa.

Wyrazem kultu św. Jadwigi są też kolorowe obrazki malowane na szkle od wielu lat na Śląsku.

Ku czci św. Jadwigi powstała na Śląsku (Wrocław 1848) rodzina zakonna - siostry jadwiżanki opiekujące się opuszczonymi i zaniedbanymi dziećmi. Liczą 291 członkiń (1988) w 27 domach zakonnych.

Łaski podaje 13 kościołów pod wezwaniem Świętej. W średniowieczu diecezja wrocławska liczyła 71 takich kościołów i kaplic. W 1914 roku było ich 77, obchodzonych jest 13 odpustów dodatkowych. Obecnie jest ok. 180 kościołów i kaplic, jest 5 dodatkowych odpustów. Święta Jadwiga Śląska przedstawiona jest na ok. 330 wizerunkach. Wybrane miejscowości związane z kultem św. Jadwigi Śląskiej przedstawiono w rozdziale 3.

56 miejscowości wywodzi swoją nazwę od imienia Jadwiga.

Trzebnica (Wr)

Miasto leży nad dopływem Baryczy rzeką Sąsiecznicą, na północ od Wrocławia, na wzgórzach trzebnickich, które dochodzą tu do 257 m wysokości. W XII wieku była wsią targową. Henryk Brodaty ufundował tu, pierwszy na Śląsku klasztor żeński w XII wieku. W XIII wieku uzyskała prawa miejskie. Kasata klasztoru cysterek nastąpiła w 1810 roku, do tego czasu Trzebnica stanowiła ośrodek gospodarczy dóbr klasztornych. Istnieje pocysterski zespół klasztorny z XIII, w obecnym kształcie z XVIII wieku.

Parafia jest pod opieką Księży Salwatorianów. W pracy pomocne są bardzo siostry boromeuszki. Kościół pw św. Bartłomieja i św. Jadwigi Śląskiej, bazylika mniejsza został wzniesiony w latach 1202 -1219. Kościół wystawił małżonek św. Jadwigi - Henryk Brodaty. W nim też zbudował kryptę, w której spoczywało niegdyś 22 członków rodu Piastów. Już w roku 1214 pochowany w niej został jego syn, Konrad Kędzierzawy, a potem jego córka, opatka trzebnicka, Gertruda. Tutaj przypuszczalnie spoczął także książę. Kiedy jednak woda zaczęła podmywać podziemie, przeniesiono szczątki rodziny książęcej w roku 1680 do podziemia gotyckiej kaplicy św. Jadwigi. Przebudowa świątyni rozpoczęła się w 1697 roku, w latach 1747 - 1780 kościół otrzymał barokowy wystrój.

Kaplica powstała na miejscu romańskiej kaplicy św. Pawła, ma rozmiary niewielkiego kościółka o ostro strzelistych proporcjach. Zajmuje ona jedno z miejsc zamykających prezbiterium. Ufundował ją wnuk Świętej po jej kanonizacji w 1269 roku. Kenotafium św. Jadwigi z piaskowca, późny romanizm z ok. 1270 r. Rzeźba świętej z białego wapienia. Znajduje się w niej pochodzący z 1680 roku sarkofag z marmuru i alabastru, rzeźby śś. Scholastyki, Humbaliny, Benedykta, Bernarda oraz 10 rzeźb z cokołu sarkofagu, stiukowe. Pod baldachimem spoczywa postać św. Jadwigi w insygniach książęcych. Wśród figur zdobiących cokół widoczna jest postać Henryka Brodatego z modelem kościoła trzebnickiego.

Ołtarz grobowy św. Jadwigi z czerwono – czarnego marmuru, barokowy z 1680 roku, w nim obraz św. Jadwigi, olejny na płótnie, barokowy z datą 1653 r. i sygnaturą.

Wystrój kościoła pochodzi z pierwszej połowy XVIII wieku. Są tu rzeźby Świętej z XV i XVIII w., obrazy św. Jadwigi z XVII i XVIII w. Na obrazach z drugiej połowy XVII wieku przedstawiono sceny - legendy z życia św. Jadwigi:

1)    św. Jadwidze Pan Bóg przemienia wodę w wino;

2)   św. Jadwiga poznaje zwłoki syna Henryka na Polu Legnickim;

3)   św. Jadwiga na modlitwie;

4)   św. Jadwiga udaje się na pielgrzymkę;

5)   św. Jadwigę prześladują szatani;

6)   św. Jadwidze świeca nie niszczy modlitewnika;

7)   św. Jadwigę Chrystus błogosławi;

8)   św. Jadwiga uzdrawia zakonnice;

9)   św. Jadwiga ratuje niewiastę;

10)   św. Jadwiga wskrzesza powieszonego;

11) św. Jadwiga otrzymuje rany;

12)   św. Jadwiga karmi biednych;

13)    św. Jadwiga odwiedza więźniów;

14)    św. Jadwiga gości pielgrzymów;

15)    św. Jadwiga kąpie dzieci;

16)   św. Jadwiga chodzi w zimie boso;

17)   św. Jadwigę zmusza opat do noszenia trzewików;

18)  św. Jadwiga przyjmuje Wiatyk;

19)   św. Jadwigę przed śmiercią nawiedzają święci.

II. Powyższe Sceny z Legendy św. Jadwigi, przedstawiają obrazy malowane ok. 1735 r. (olejne na płótnie w stylu rokokowym).

Sceny z legend widoczne są również na obrazach olejnych malowanych na desce, barok, 2 poł. XVII wieku:

1)    św. Jadwiga rozmawia z wieśniakami;

2)   św. Jadwiga przed Krzyżem;

3)   św. Jadwiga odnajduje zwłoki syna;

4)   św. Jadwiga opiekuje się chorymi;

5)   św. Jadwiga w rozmowie z pielgrzymującą;

6)   św. Jadwiga karmi biednych;

7)   św. Jadwiga naucza wieśniaczki;

8)   św. Jadwiga prześladowana przez szatanów;

9)   św. Jadwiga otrzymuje błogosławieństwo od Chrystusa;

10) św. Jadwiga w czasie modlitwy;

11)   św. Jadwiga biczuje się;

12)  św. Jadwiga podtrzymuje Krzyż;

13) śmierć św. Jadwigi;

14) św. Jadwiga na katafalku.

Na polichromii z XIX wieku w kaplicy św. Jana widnieją sceny z legendy św. Jadwigi:

1)    Aniołowie z widokiem kościoła;

2)   Więźniowie błagają św. Jadwigę o łaskę;

3)   św. Jadwiga błogosławi zakonnice;

4)   św. Jadwiga karmi biednych:

5)   św. Jadwiga na marach;

6)   Przeniesienie zwłok św. Jadwigi;

7)   Dwie wizje św. Jadwigi, późny barok, 1800, sygn.

Relikwiarze św. Jadwigi ze złota i srebra wykonane zostały: - w XV wieku w kształcie Krzyża z zębem trzonowym i elementami szczęki Św. Jadwigi, na nim: figurki śś. Jadwigi, Agnieszki, Barbary, Katarzyny i nierozpoznanej; w zakończeniu ramion krzyża medaliony z czterema Ewangelistami; - barokowy z XVII wieku, w kształcie kołpaku książęcego z czaszką św. Jadwigi, (złoto, srebro,50 kamieni), na podstawie 6 figurek świętych. Dwa relikwiarze (w kaplicy św. Jadwigi) drewniane, rokokowe z 2 poł. w. XVIII. Jest także relikwiarz z XX wieku.

Jadwigę, Księżnę Śląską, już za jej życia wielu uważało za osobę wyjątkową, a niektórzy odnosili się do niej jak do świętej. Ci, którzy na co dzień patrzyli na jej surowy, pełen umartwień styl życia, potwierdzany jeszcze praktykowaniem cnót chrześcijańskich, byli przekonani o jej świętości. Najmocniej utrwaliło się to przekonanie wśród biednych i chorych. Oni też pierwsi zaczęli przychodzić do jej grobu w kościele trzebnickim. Ksieni Gertruda, mimo przestrzennej szczupłości kaplicy św. Piotra, gdzie pochowano Jadwigę, udostępniała pielgrzymom dojście do miejsca spoczynku swej świątobliwej matki. Ludzie opowiadali sobie o wielkiej dobroci zmarłej księżnej, były też znane fakty otrzymania nadzwyczajnych łask dzięki modlitwom Jadwigi.

Po jej śmierci pobożny lud nadal liczył na jej wstawiennictwo. Stale wzrastający napływ pielgrzymów sprawił, że ksieni Gertruda stanowiła specjalną grupę ludzi wigilującą przy grobie Jadwigi. Kazała też zapisywać otrzymane przez pielgrzymów łaski. Pierwszy wielki cud za wstawiennictwem Jadwigi zdarzył się w 1249 roku. Chodzi tu o uzdrowienie kobiety imieniem Stanisława z bezwładu i nie gojących się ran. W sumie do 1267 r., kiedy odbyła się kanonizacja Jadwigi, za jej wstawiennictwem ludzie doznali pomocy w 85 wypadkach. Z podanej tu liczby tylko trzy mają dokładną datę: pierwsze cudowne zdarzenie z 1249 r., drugie z początku 1262 r. i trzecie z okresu Wielkiego Postu 1263 roku. Uzdrowieni pochodzili najczęściej ze Śląska, Pomorza, Wielkopolski, a nawet z Ołomuńca i Miśni. Autor życiorysu św. Jadwigi pisze, że jedni przychodzili pieszo i boso, inni - bardzo chorzy - jechali na wozach, jeszcze inni wspierali się na laskach, a nawet byli tacy co szli na czworakach. Niektórzy z nich pozostawali w Trzebnicy kilka tygodni, inni wracali i znów przychodzili, aż zostali uzdrowieni. Nad grobem Jadwigi była prawdopodobnie pewnego rodzaju tumba, gdyż niektórych chorych „sadzano lub kładziono na grób”, inni znów „dotykali się grobu”.

Jak to zwykle bywa w miejscach pielgrzymkowych, ludzie ci przynosili ze sobą monety, zboże, wosk lub imitacje chorych czy uszkodzonych części swojego ciała. Klasztor musiał przyjąć tych biednych ludzi i zajmować się nimi. Chorych umieszczano w klasztornym szpitalu, założonym jeszcze przez Jadwigę. Chorzy pielgrzymi przychodzili szczególnie licznie w uroczystość liturgiczną św. Bartłomieja Apostoła, patrona kościoła klasztornego. W dniu poświęcenia kościoła (25 sierpnia); oraz w liturgiczną uroczystość papieża św. Kaliksta (14 października), przypadającą w dniu śmierci Księżnej Jadwigi. Z czasem szczególnie duży napływ pielgrzymów wpłynął na to, że przełożona klasztoru kazała przyjmować gości w wewnętrznych zabudowaniach opactwa, za co w 1251 roku oskarżył ją opat z Paradyża przed kapitułą cystersów, jako łamiącą przepisy zakonne. Gertruda zdołała się wytłumaczyć ze stawianych jej zarzutów. Jej marzeniem było „uczynić z Trzebnicy żywe centrum kultu religijnego”, z czym ściśle była związana osoba Jadwigi, zmarłej w opinii świętości. Ksieni Gertruda wraz z zakonnicami klasztoru trzebnickiego była przez wiele lat świadkiem życia i praktykowania cnót przez Jadwigę. Stąd najprawdopodobniej z Trzebnicy, wyszła inicjatywa starań o kanonizację. Plan ten poparli: biskup wrocławski - Tomasz I, arcybiskup gnieźnieński - Janusz, cystersi, cieszący się dużymi wpływami w kurii rzymskiej, oraz książęta śląscy, jak i spokrewnieni z nimi książęta innych dzielnic polskich.

W 1244 roku arcybiskup Magdeburga Wilbrand nazwał opactwo w Trzebnicy „godnym czci miejscem”. W pięć lat później, w 1249 roku zdarzyło się cudowne uzdrowienie chorej kobiety, co dało szczególny impuls do starań o kanonizację. Powoli dobiegający końca proces kanonizacyjny biskupa krakowskiego Stanisława nie był tu bez znaczenia. Tak jak Czechy miały św. Wacława, a Małopolska czekała cierpliwie na swojego Świętego Biskupa, tak Śląsk zapragnął mieć swoją Patronkę.

Już w roku 1251 zaczęto obchodzić w klasztorze co roku pamiątkę śmierci Jadwigi. Kiedy w roku 1260 odwiedził Trzebnicę legat papieski - Anzelm, siostry wniosły prośbę o kanonizację. Poparł ich inicjatywę Episkopat Polski. Prośbę poparli także Piastowicze.

Przez długie wieki Trzebnica była sławnym miejscem odpustowym. W okresie reformacji do rządów klasztoru zaczęły dochodzić narzucone ksienie niemieckie, kult św. Jadwigi Śląskiej zaczął słabnąć. Nowy rozwój kultu nastąpił po 1610 roku, gdy ksieni niemiecka opuściła klasztor przyjąwszy protestantyzm i rządy przejęły zakonnice polskie. Mimo wojny 30 letniej napływały liczne pielgrzymki, spisano po polsku i po łacinie 90 łask.

Klasztor był ostoją polskości. W 1695 roku było 7 zakonnic Niemek i 37 Polek. Przez 300 lat przełożonymi były tutaj Polki.

W XVII wieku powstaje w Trzebnicy bractwo św. Jadwigi obdarowane licznymi odpustami, szerzy kult aż po wiek XX, uzyskuje coraz nowych adeptów wśród rzesz pątniczych. Jeszcze z początkiem XX w. wydawano karty wpisowe w języku polskim, tzw. „Ceduły chwalebnego pod bardzo łaskawą obroną świętej księżnej szląskiej Jadwigi, postanowionego bractwa w Trzebnicy”. Bractwo zostało reaktywowane, celem jego jest cześć św. Jadwigi Śląskiej, szerzenie jej kultu, wzorowanie się na św. Jadwidze w wypełnianiu powołania chrześcijańskiego i naśladowaniu jej w pełnieniu dzieł miłosierdzia.

W świątyni trzebnickiej od wielu już lat gromadzą się poszczególne stany z całej archidiecezji wrocławskiej na swoich spotkaniach.

W październiku 1967 roku Trzebnica znów gościła tysiące wiernych by swoją obecnością uczcić 700-lecie kanonizacji św. Jadwigi. Centralne uroczystości poprzedziła sesja naukowa, zorganizowana w dniu 23 września tego roku w kaplicy św. Jadwigi.

W ramach obchodów 800-lecia urodzin św. Jadwigi odbyła się we Wrocławiu w dniu 22 października 1974 roku specjalna sesja naukowa, a w Trzebnicy uroczystości liturgiczne.

W celu rozszerzenia kultu św. Jadwigi salwatorianie nadal wydają nowe publikacje, dostarczają pielgrzymom tekstów pieśni, modlitw i wezwań do św. Jadwigi. Co roku w październiku organizują kilkudniowe uroczystości odpustowe, w których uczestniczą nie tylko wierni z archidiecezji wrocławskiej - co roku zachęcani do pielgrzymowania do Trzebnicy przez list arcybiskupa metropolity - ale także liczni pielgrzymi z sąsiednich diecezji: gorzowskiej, opolskiej, katowickiej oraz archidiecezji poznańskiej. Na uroczystości odpustowe w październiku do Trzebnicy przybywa przeciętnie około stu pielgrzymek. Ruch pielgrzymkowy, a zwłaszcza turystyczny trwa w Trzebnicy cały rok.

Uroczystość odpustowa w dniu 16 października 1978 roku okazała się najbardziej radosnym dniem w historii Trzebnicy. Święta Jadwiga dotąd czczona jako Patronka Śląska i Polski, Patronka chrześcijańskich małżeństw i rodzin, Patronka pojednania i twórczej współpracy między narodami, Patronka budujących się kościołów, stała się w tym dniu również Patronką dnia wyboru papieża Polaka. Fakt ten został upamiętniony umieszczeniem w Bazylice Trzebnickiej specjalnej tablicy.

Siekierki Wielkie (Po)

Wieś położona jest na wschód od Poznania w pobliżu szosy Poznań - Września.

Data erekcji parafii nie jest znana, proboszcz jest wspomniany w XIV wieku. Pierwszy kościół był fundowany na przełomie XIII i XIV w. Drewniany kościół pod wezwaniem św. Jadwigi pochodzi z trzeciej ćwierci XVIII wieku. W głównym ołtarzu z XVII wieku jest umieszczony obraz św. Jadwigi z drugiej połowy XVIII wieku. Przedstawiona jest też na polichromii z XVIII w. Obraz św. Jadwigi nazywano w połowie XIX i w XX wieku słynącym łaskami.

W połowie XIX wieku starzy ludzie opowiadali, że w miejscu gdzie jest ołtarz główny w obecnym kościele, nad krzakiem dzikiej róży miała ukazać się św. Jadwiga.

W połowie XIX wieku pisano też: „Lud widząc jak go św. Jadwiga cudownie swoją opieką otacza, spieszył we wszystkich troskach do Siekierek, do jej cudownego obrazu, ... niejeden obchodząc wielki ołtarz na klęczkach ze łzą w oku i boleścią w sercu wracał z pociechą do domu. Przypominają sobie starzy ludzie, że niektórzy przychodząc o szczudłach, wychodząc zostawiali je w kościele, inni zaś, od innych chorób uleczeni być mieli. Dowodzą tego pobożne wota ze srebra, sprawione do kościoła na podziękowanie Panu Bogu za łaski doznane, których według wizytacji z 1777 roku było już 6”.

W XIX wieku na odpusty „spieszyły kampanie z sąsiednich parafii, również pobożni z dalekich stron. Zachował się też pobożny zwyczaj odbywania pielgrzymek do Siekierek rokrocznie z sąsiedniej parafii kostrzyńskiej.”

„Znajduje się w kościele relikwiarz bardzo starożytny św. Jadwigi w kształcie puszki szklanej w srebrnej oprawie z koroną i krzyżykiem na wierzchu, z jej relikwiami, które daje się do pocałowania zebranym w kościele w dniu tejże uroczystości”.

Kult św. Jadwigi jest w Siekierkach Wielkich nadal żywy. Odpusty jej są licznie uczęszczane, zachował się też obrzęd błogosławienia relikwiami.

Mnichowice (Kl)

Wieś Mnichowice położona jest na zachód od Kępna, przy drodze lokalnej z Bralina (4 km), gdzie jest parafia. Stanowiła własność augustianów z opactwa Najświętszej Maryi Panny we Wrocławiu.

W kościele w Bralinie, w ołtarzu głównym z XVIII wieku jest obraz św. Jadwigi z XIX wieku. Pierwotny kościół w Mnichowicach był fundowany w 1640 roku. Obecna kaplica pod wezwaniem św. Jadwigi została wybudowana w 1892 roku, witraże przedstawiają św. Jadwigę. Kaplica położona jest w miejscu bagnistym, nazywanym „na łąkach”, jest tam źródło. Według tradycji, miała się tutaj zatrzymać św. Jadwiga w drodze do Krakowa jadąc do Konrada Mazowieckiego.

Kaplicę ufundował człowiek, który został tutaj uzdrowiony po modlitwach do św. Jadwigi i po wypiciu wody ze źródła.

Jest tutaj dawny kult św. Jadwigi. W okresie reformacji, gdy osłabł kult św. Jadwigi w Trzebnicy ludność pielgrzymowała do św. Jadwigi w Mnichowicach.

Kult św. Jadwigi trwa do czasów obecnych. odpusty nawiedzają tłumy wiernych.

Pępowo (Po)

Wieś położona jest nad Dobroczną, dopływem Orli, na wschód od Krobi, przy drodze lokalnej Krobia - Kobylin.

Parafia została erygowana na przełomie XII i XIII w. Kościół pw św. Jadwigi pochodzi z drugiej połowy XV wieku. Został przebudowany w XVII wieku, a rozbudowany w XIX wieku. W zwieńczeniu ołtarza głównego znajduje się medalion -  izerunek św. Jadwigi. Jest też obraz przedstawiający Ją z 3 kościołami: w Andechs (gród rodowy św. Jadwigi), Trzebnicy i Pępowie. Znajduje się tu również relikwiarz Świętej z 2 poł. XVII wieku w kształcie monstrancji, stopa i nodus 1 poł. XVIII w.

Pępowo należy do miejsc gdzie według tradycji miała odpoczywać św. Jadwiga gdy udawała się do Płocka z prośbą do Konrada Mazowieckiego o uwolnienie jej męża. Było tutaj cudowne źródło, które miało wytrysnąć w czasie modlitwy św. Jadwigi.

Miejsce to, podobnie jak i Mnichowice było przez dłuższy czas celem pielgrzymek. Odpust jest tłumnie nawiedzany.

 

Stronę odwiedziło 2110232 osób.
realizacja 2011: studio fabryka